Tin tức công ty, Tin tức

Át Chống Sét Là Gì Và Aptomat Chống Sét: Chọn Lựa 2026

Đã đăng trên bởi DMP

Át Chống Sét & Aptomat Chống Sét: Hướng Dẫn Chọn Lựa 2026

Trong bối cảnh sét đánh ngày càng gia tăng do biến đổi khí hậu, việc bảo vệ hệ thống điện khỏi quá điện áp là vấn đề sống còn đối với mọi công trình. Át chống sét (SPD – Surge Protective Device), aptomat chống sét và thiết bị cắt lọc sét đường nguồn đóng vai trò then chốt trong việc bảo vệ thiết bị điện, điện tử khỏi hư hỏng do sét đánh trực tiếp hoặc gián tiếp. Bài viết này được biên soạn dựa trên kinh nghiệm thực tế và tiêu chuẩn quốc tế, nhằm cung cấp thông tin toàn diện giúp bạn hiểu rõ, lựa chọn và sử dụng đúng các thiết bị bảo vệ chống sét.

So do lap at chong set

Át chống sét là gì và hoạt động như thế nào?

Át chống sét thực chất là cách gọi phổ biến của thiết bị chống sét lan truyền (Surge Protective Device – SPD) là thiết bị bảo vệ điện tử được thiết kế để hạn chế điện áp thoáng qua và phân dòng điện xung về đất, bảo vệ thiết bị điện khỏi quá áp do sét đánh hoặc dao động mạng điện. Thiết bị hoạt động dựa trên nguyên lý sử dụng các phần tử phi tuyến như MOV (Metal Oxide Varistor), GDT (Gas Discharge Tube) hoặc SAD (Suppressor Diode).

Khi điện áp vượt quá ngưỡng an toàn, át chống sét tự động chuyển từ trạng thái trở kháng cao sang trở kháng thấp trong vài nano giây, tạo đường dẫn điện trở thấp để dòng sét thoát xuống đất, giữ điện áp tại thiết bị được bảo vệ ở mức an toàn.

Có mấy loại át chống sét theo tiêu chuẩn IEC 61643-11?

Theo tiêu chuẩn quốc tế IEC 61643-11 và TCVN 6690, át chống sét được phân thành 3 cấp:

  • Cấp 1 (Type 1 – Class I): Lắp đặt tại tủ điện tổng, chịu được dòng sét trực tiếp lên đến 100kA (10/350μs). Thường sử dụng cho công trình có hệ thống thu sét kim hoặc khu vực có mật độ sét cao.
  • Cấp 2 (Type 2 – Class II): Lắp đặt tại tủ phân phối, chịu dòng xung 40kA (8/20μs). Đây là loại phổ biến nhất cho các công trình dân dụng và công nghiệp.
  • Cấp 3 (Type 3 – Class III): Lắp đặt gần thiết bị đầu cuối, chịu dòng xung 5-10kA (8/20μs). Sử dụng cho thiết bị nhạy cảm như máy tính, thiết bị y tế, hệ thống điều khiển.

Cách chọn bộ chống sét tủ điện phù hợp

Làm thế nào để chọn át chống sét phù hợp?

Việc lựa chọn át chống sét phụ thuộc vào nhiều yếu tố:

  • Mức độ phơi nhiễm sét (LPL): Khu vực có mật độ sét cao cần SPD có khả năng chịu dòng xung lớn hơn (15-25 ngày sét/năm ở miền Bắc Việt Nam).
  • Loại hệ thống điện: Hệ thống TN-S, TN-C, TT hay IT có yêu cầu cấu hình SPD khác nhau. Hệ thống 1 pha cần SPD 1P+N, 3 pha cần 3P+N hoặc 4P.
  • Khoảng cách lắp đặt: SPD cấp 1 cách thiết bị >10m cần bổ sung SPD cấp 2. Dây nối đất của SPD nên <0.5m để giảm điện cảm ký sinh.
  • Điện áp bảo vệ (Up): Cần thấp hơn điện áp chịu đựng xung của thiết bị được bảo vệ. Với thiết bị điện tử thông thường, Up ≤ 1.5kV là an toàn.

Nên chọn át chống sét Type 1, Type 2 hay Type 3 cho công trình?

chọn át chống sét Type 1, Type 2 hay Type 3 cho công trình

Việc lựa chọn phụ thuộc vào vị trí và mức độ rủi ro của công trình:

  • SPD Type 1: Dùng cho các tòa nhà có hệ thống cột thu sét trực tiếp hoặc cấp nguồn bằng đường dây trên không. Khả năng chịu dòng sét cực lớn (Iimp­)
  • SPD Type 2: Là cấp bảo vệ chính cho hầu hết các tủ điện tầng, tủ điện tổng của hộ gia đình. Bảo vệ chống lại các xung sét lan truyền (8/20µs).
  • SPD Type 3: Lắp đặt gần các thiết bị đầu cuối nhạy cảm (TV, máy tính). Có mức điện áp bảo vệ(Up) rất thấp.

Báo giá giải pháp chống sét lan truyền trọn gói cho biệt thự/nhà phố?

Giải pháp đề xuất: Một hệ thống chống sét lan truyền tiêu chuẩn thường bao gồm:

  • Tầng 1: Thiết bị cắt sét 3 pha hoặc 1 pha tại tủ tổng (SPD Type 1+2).
  • Tầng 2: SPD Type 2 tại các tủ điện tầng và lắp Bộ chống sét 25A cho các tải điện tử nhạy cảm
  • Hệ thống tiếp địa: Cọc tiếp địa đồng, hóa chất giảm điện trở và dây cáp thoát sét chuyên dụng.

Lưu ý: Chi phí đầu tư dao động từ vài triệu đến vài chục triệu đồng tùy thuộc vào thương hiệu (như LPI, hay Prosurge) và thông số dòng cắt (kA). Việc đầu tư sớm giúp tránh thiệt hại gấp hàng trăm lần về thiết bị điện tử sau này.

Cách lắp đặt át chống sét cho hộ gia đình đúng tiêu chuẩn kỹ thuật?

Để đảm bảo hiệu quả bảo vệ cao nhất, việc lắp đặt cần tuân thủ các bước sau:

  1. Xác định vị trí: Lắp SPD ngay sau cầu dao tổng (MCCB/MCB tổng) của tòa nhà.
  2. Sơ đồ đấu nối: Đấu song song với nguồn điện. Các dây pha (L) và dây trung tính (N) được kết nối vào các cực tương ứng của SPD.
  3. Hệ thống tiếp địa: Đây là bước quan trọng nhất. Cực tiếp địa của SPD phải được nối với hệ thống bãi tiếp địa có điện trở đất dưới 10 Ohm (tốt nhất là < 4 Ohm).
  4. Chiều dài dây dẫn: Giữ dây nối từ mạng điện đến SPD và từ SPD đến thanh cái tiếp địa càng ngắn càng tốt (dưới 50cm) để giảm điện áp dư.

Cách lắp đặt át chống sét cho hộ gia đình đúng tiêu chuẩn kỹ thuật

Sự khác biệt giữa dòng xung 8/20μs và 10/350μs là gì?

Hai dạng sóng xung này đại diện cho các kịch bản sét khác nhau:

Dạng sóng 8/20μs (SPD Type 2):

  • Mô phỏng sét đánh gián tiếp (induced surge)
  • Thời gian lên đỉnh: 8 micro giây
  • Thời gian xuống còn 50% đỉnh: 20 micro giây
  • Năng lượng thấp hơn nhưng xảy ra thường xuyên hơn
  • Dùng cho SPD tại tủ phân phối, ổ cắm

Dạng sóng 10/350μs (SPD Type 1):

  • Mô phỏng sét đánh trực tiếp (direct strike)
  • Thời gian lên đỉnh: 10 micro giây
  • Thời gian xuống còn 50% đỉnh: 350 micro giây
  • Năng lượng cực cao (một xung 100kA 10/350μs ≈ 250kJ)

Ứng dụng thực tế: Không thể dùng SPD Type 2 (chỉ chịu 8/20μs) cho vị trí cần Type 1. Ngược lại, SPD Type 1 có thể dùng cho cả hai vị trí nhưng quá tốn kém.

Làm thế nào để đo kiểm tra át chống sét còn hoạt động tốt?

Phương pháp đo kiểm định kỳ:

  1. Kiểm tra trực quan (hàng tháng):
  • Quan sát đèn LED báo trạng thái: Xanh/Green = OK, Đỏ/Red = hỏng
  • Kiểm tra vết cháy, nứt vỡ, biến màu của vỏ SPD
  • Đảm bảo các ốc vít đầu nối chặt (dùng tua vít thử moment xoắn)
  1. Đo điện trở cách điện (6 tháng/lần):
  • Dùng Megger 250-500VDC
  • Ngắt SPD khỏi mạch (rút cầu chì hoặc mở CB)
  • Đo giữa L-PE, N-PE: Phải cực lớn (SPD tốt)
  • Nếu <100kΩ → SPD đã suy giảm nghiêm trọng
  1. Đo điện trở nối đất (6 tháng/lần):
  • Dùng Earth Resistance Tester (Fluke, Kyoritsu)
  • Phương pháp 3 cực hoặc 2 cực
  • Yêu cầu: <5Ω cho SPD Type 1-2, <10Ω cho Type 3

Câu hỏi thường gặp

Làm sao biết át chống sét còn hoạt động?

Hầu hết các SPD có cửa sổ hiển thị trạng thái (Màu xanh: Còn tốt; Màu đỏ: Đã hỏng/cần thay thế).

Làm sao biết át chống sét còn hoạt động

Có cần lắp chống sét lan truyền nếu đã có kim thu sét?

Có. Kim thu sét chỉ bảo vệ chống sét đánh trực tiếp vào cấu trúc tòa nhà. SPD bảo vệ thiết bị bên trong khỏi xung điện lan truyền qua đường dây điện và viễn thông.

Chỉ lắp một cái Át chống sét thì lắp ở đâu?

Hiệu quả nhất là tủ điện tổng/điểm đầu vào (thường Type 1+2).

Aptomat chống sét có phải là MCB không?

Không. MCB (Miniature Circuit Breaker) chỉ ngắt khi quá dòng. SPD mới là thiết bị chuyên xử lý xung sét. Nhiều người nhầm lẫn vì SPD thường được lắp chung trong tủ điện cạnh aptomat.

Giá aptomat chống sét bao nhiêu?

Mức giá tham khảo:

    • SPD Type 2 1 pha: 900.000 – 1.500.000 VNĐ
    • SPD Type 1 công nghiệp: 3 – 8 triệu VNĐ

Giá phụ thuộc:

    • Thương hiệu
    • Dòng cắt sét (kA)
    • Có module thay thế hay không

Nhà đã có chống sét trực tiếp có cần SPD nữa không?

Có. Chống sét trực tiếp chỉ bảo vệ công trình khỏi bị đánh thẳng. SPD bảo vệ thiết bị điện khỏi xung lan truyền.

Thiết bị cắt lọc sét có lọc nhiễu điện không?

Một số SPD tích hợp lọc EMI/RFI, nhưng chức năng chính vẫn là cắt xung sét.

Át chống sét có cần bảo trì định kỳ không?

Át chống sét cần được kiểm tra định kỳ theo quy định:

  • Kiểm tra hàng tháng: Quan sát đèn báo trạng thái. Đèn xanh là hoạt động tốt, đèn đỏ/tắt báo hỏng cần thay thế ngay.
  • Kiểm tra 6 tháng/lần: Đo điện trở tiếp đất, cần đảm bảo <5Ω cho SPD cấp 1-2 và <10Ω cho cấp 3. Kiểm tra chặt chẽ các đầu nối, ốc vít.
  • Thay thế: SPD có tuổi thọ 5-10 năm tùy môi trường. Sau mỗi lần sét đánh lớn, nên kiểm tra kỹ kể cả khi đèn báo vẫn sáng.

Aptomat chống sét khác gì với át chống sét?

Không khác gì. thực chất 2 loại trên cách gọi phổ biến của thiết bị chống sét lan truyền.

Át chống sét hay aptomat chống sét thực chất là thiết bị chống sét lan truyền (SPD) – thành phần quan trọng giúp bảo vệ thiết bị điện khỏi xung sét nguy hiểm.

Hiểu đúng bản chất, chọn đúng loại và lắp đặt đúng kỹ thuật sẽ giúp:

  • Tăng tuổi thọ thiết bị
  • Giảm rủi ro cháy nổ
  • Đảm bảo an toàn cho công trình

Trong bối cảnh thời tiết cực đoan gia tăng, đầu tư thiết bị cắt lọc sét đường nguồn không còn là lựa chọn – mà là giải pháp bảo vệ bắt buộc cho mọi công trình hiện đại.

Lưu ý: Bài viết được biên soạn dựa trên các tiêu chuẩn IEC 61643, IEC 62305, TCVN 6690, TCVN 9385 và kinh nghiệm thực tế triển khai. Mọi thông tin mang tính chất tham khảo. Với các công trình quan trọng, nên tham khảo ý kiến từ kỹ sư chuyên ngành để có thiết kế tối ưu nhất.

Liên hệ tư vấn –chọn mua Át chống sét miễn phí

Bạn cần hỗ trợ chọn thiết bị chống sét cho tủ điện?

Gọi ngay hotline  : 0981.891.315 – 0338.446.450

Gửi bản vẽ thiết kế để được báo giá chi tiết

Dịch vụ thi công – bảo trì trọn gói, đúng tiêu chuẩn TCVN & IEC